भारत र नेपालले जैवविविधता संरक्षण गर्न समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरे

नेपाल र भारतले जैविक विविधता संरक्षणमा केन्द्रित एक महत्त्वपूर्ण दुईपक्षीय समझदारीपत्र (MoU) औपचारिक रूपमा अनुमोदन गरेका छन्। यस सम्झौतामा नेपालका भारतीय राजदूत डा. शंकर प्रसाद शर्मा र भारतका वातावरण, वन तथा जलवायु परिवर्तन मन्त्रालयका सचिव तन्मय कुमारले हस्ताक्षर गरेका छन्। हस्ताक्षर कार्यक्रममा नेपालका वन तथा वातावरण मन्त्री माधव प्रसाद चौलागाईं र भारतका वातावरण, वन तथा जलवायु परिवर्तन मन्त्री भूपेन्द्र यादव पनि उपस्थित थिए।

यो MoU दुवै देशको संयुक्त राष्ट्रसंघमा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय पर्यावरणीय सन्धिहरूमा सहभागीको महत्त्वको प्रतिबिम्ब हो, जसमा जैविक विविधता सम्बन्धी सन्धिहरू समावेश छन्। सम्झौताले संरक्षित क्षेत्रहरूको उपस्थितिलाई स्वीकार्दछ र हरिण, हात्ती, गैंडा, र बाघजस्ता जनावरहरूको सीमाभित्र र सीमापारको गतिसंक्रमणलाई सहज बनाउँछ।

यो समझदारीले वन्यजन्तु व्यवस्थापनमा सहकार्य र समन्वय बढाउनका लागि दुवै राष्ट्रलाई जैविक विविधता र वन्यजन्तु अपराध नियन्त्रण को चुनौतीहरू साझा गर्न र संरक्षण प्रयासमा आफ्ना जनशक्तिको क्षमता विकास गर्न सक्षम बनाउँछ। मन्त्री चौलागाईंले यस सम्झौताले अवैध शिकार र वन्यजन्तु व्यापारविरुद्ध लड्न, अनुसन्धान प्रवर्धन गर्न, र निगरानी अभ्यासमा सुधार गर्नका लागि मद्दत पुर्याउने कुरा उल्लेख गरे।

सहमति पत्रमा समुदायमा सचेतना फैलाउने र स्थानीय सहभागिता बढाउने पहलहरू पनि समावेश गरिएको छ। कार्यान्वयन प्रक्रिया क्रममा सीमामा नियमित गस्ती सञ्चालन गर्नु, बैठकहरूको आयोजना र ज्ञान तथा उत्कृष्ट अभ्यासहरूको आदानप्रदान समावेश हुनेछ। यसमा वन्यजन्तु अपराध र अवैध व्यापारको जानकारी तुरुन्तै साझा गर्ने व्यवस्था पनि छ। विशेष रूपमा, सहमती पत्रले दुवै देशलाई दक्षिण एशियाली वन्यजन्तु कानून कार्यान्वयन नेटवर्क (SAWEN) सँग जानकारी आदानप्रदान गर्न अनुमति दिन्छ।

प्रशासनिक समन्वयका लागि नेपाल सरकारको वन तथा वातावरण मन्त्रालय र यसका सम्बन्धित विभागहरूले सम्झौताका स्थानीय कार्यान्वयनको निगरानी गर्नेछन्। यस समझदारीमा स्वचालित नवीकरणका प्रावधानहरू छन्, जसले प्रत्येक पाँच वर्षमा स्वतः नवीकरण र तीन वर्षमा पुनरावलोकनको व्यवस्था गर्दछ। कार्यान्वयनका क्रममा कुनै समस्या उत्पन्न भएमा, तिनलाई पारस्परिक समझदारीद्वारा समाधान गर्नुपर्दछ, जसले दुवै राष्ट्रबीचको सहकारी भावना झल्काउँछ।