आज देशभरि विविध कार्यक्रमहरूसहित प्रजातन्त्र दिवस मनाइँदैछ। उक्त अवसरमा सरकारले सार्वजनिक विदा उपलब्ध गराएको छ। यो दिनले २०६४ साल (मई २८, २००८) मा पहिलो निर्वाचित संविधान सभाको ऐतिहासिक सत्रको स्मरण गराउँछ, जसले औपचारिक रूपमा निरंकुश राजतन्त्र समाप्त गरी नेपाललाई संघीय लोकतान्त्रिक गणराज्यको रूपमा घोषित गर्यो।
टूंडिखेलको सैनिक मञ्चमा आज विशेष समारोह आयोजना गरिएको छ। यस अवसरको अवसरमा आज बिहानै नेपाल सेनाले तोप प्रहार गरेको थियो। राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, र अन्य विशिष्ट अतिथिहरूले समारोहमा सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ, जसमा राष्ट्रपति सम्बोधन गर्नेछन्।पूर्व वर्षहरूमा, राष्ट्रपतिको उपस्थितिमा भए पनि प्रधानमन्त्रीले प्रजातन्त्र दिवस समारोहमा सम्बोधन गर्ने प्रचलन थियो। तथापि, यस वर्ष प्रधानमन्त्री बालेन शाहले भाषण दिने छैनन्।उहाँले शीतल निवासलाई पत्र लेखेर राष्ट्रपति, जो प्रजातन्त्रको प्रतीक हुन्, उहाँको स्थानमा सभा सम्बोधन गर्नुहोस भन्ने अनुरोध गर्नुभएको थियो। प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले पुष्टि गरेको छ कि प्रधानमन्त्री टुँडिखेल समारोहमा उपस्थित हुनेछन् तर सम्बोधन गर्ने छैनन्।
२००५ फेब्रुअरी १ मा, राजा ज्ञानेन्द्रले सिधा सरकारको नियन्त्रण लिएका थिए। त्यसको प्रतिक्रियामा, सात उत्साहित राजनीतिक दलहरू र तत्कालीन हतियारबद्ध नेकपा (माओवादी) ले पूर्ण लोकतन्त्र पुनर्स्थापना गर्न १२ बुँदे सम्झौता गरे। नोभेम्बर २००५ सम्म, राजनीतिक शक्तिहरू जो तीन शिविरमा विभाजित भएका थिए, दुईमा एकताबद्ध भए, जसले आन्दोलनलाई नयाँ उर्जा दियो। २००६ मे १८ मा, पुनर्स्थापित संसदले राजकीय अधिकार घटाउने र राजतन्त्र निलम्बन गर्ने प्रस्ताव पारित गर्यो, जसलाई प्रायः नेपालका “म्याग्ना कार्टा” भनिन्छ। यसले माओवादीहरूलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याउने र संविधानसभाको निर्वाचन गर्ने निर्णय पनि गर्यो। २००८ अप्रिल १० मा, पहिलो संविधानसभा निर्वाचन सम्पन्न भयो।
यद्यपि पहिलो संविधानसभा संविधान जारी गर्न सकिन, यसले धेरै उपलब्धि हासिल गर्यो। दोस्रो संविधानसभा, १९ नोभेम्बर २०१३ मा निर्वाचित,ले २० सेप्टेम्बर २०१५ मा संघीय लोकतान्त्रिक गणराज्य नेपालको संविधान जारी गर्यो। त्यसपछि सरकारी तिनै तहका निर्वाचनहरु सम्पन्न गरिए, जसले संविधानले आदेश दिएको संघीय, प्रदेशीय, र स्थानीय सरकारहरुको सञ्चालनमा ल्यायो।
संविधानसभाले राम बरन यादवलाई गणतान्त्रिक नेपालको पहिलो राष्ट्रपति घोषणा गर्यो। विद्यादेवी भण्डारी दोस्रो राष्ट्रपति र नयाँ संविधान जारी भइसकेपछि पहिलो महिला राष्ट्र प्रमुख बनिन्। वर्तमान राष्ट्रपति राम चन्द्र पौडेल हुन्, जो नेपालको तेस्रो राष्ट्रपति हुन्। गणतन्त्र अघि, नेपाल राजतन्त्र थियो जसमा राज्य प्रमुखको रूपमा राजा थिए।