दक्षिण एसियामा वन आवरण: नेपाल दोस्रो स्थानमा

आठ दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमध्ये, भूटानसँग सबैभन्दा बढी जंगल क्षेत्र छ, भने नेपाल दोस्रो स्थानमा छ, वित्तीय वर्ष २०२५/२०२६ को आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार। आर्थिक सर्वेक्षणले बताउँछ कि भूटानको ६९.७१ प्रतिशत जंगल क्षेत्र छ, त्यसपछि नेपाल ४६.०८ प्रतिशत, श्रीलङ्का ३४.१ प्रतिशत, चीन २२.९६ प्रतिशत, भारत २१.७१ प्रतिशत, बङ्गलादेश १२.८ प्रतिशत, पाकिस्तान ४.८ प्रतिशत, माल्दिभ्स २.७ प्रतिशत, र अफगानिस्तान १.९ प्रतिशत जंगल क्षेत्र सहित छन्। विश्वव्यापी रूपमा, जंगलहरूले विश्वको कुल भूमि क्षेत्रको ३२ प्रतिशत ओगटेको छ। २०२४ मा, नेपालको जंगल क्षेत्रले यसको कुल भूमि क्षेत्रको ४६.०८ प्रतिशत ओगटेको थियो। यस कुल क्षेत्रमा, जंगल उचितले ४३.३८ प्रतिशत ओगटेको छ, जबकि झाडी र बृक्ष पालाबाट २.७ प्रतिशत ओगटेको छ। ऐतिहासिक डेटामा फर्केर हेर्दा, नेपालको जंगल क्षेत्र १९९० को दशकमा ३९.६ प्रतिशतमा रहेको थियो, जुन २०१५ मा ४४.७४ प्रतिशतमा बढेको थियो, र २०१९ मा अझ बढेर ४५.३१ प्रतिशत पुगेको थियो।

देशको कुल भूमि क्षेत्रफल मध्ये, ३४,४२० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा संरक्षण क्षेत्रको रूपमा तोकिएको छ, जुन राष्ट्रको कुल भूमि क्षेत्रको २३.४ प्रतिशत हो। यसबाहेक, हालसम्म ११ वटै बन संरक्षण क्षेत्र अन्तर्गत कुल १९४१.५६ वर्ग किलोमिटर बन क्षेत्रको व्यवस्थापन गरिएको छ। त्यसैगरी, विगतको फेब्रुअरी-मार्चसम्म, ८९९ वटा सामुदायिक बन समूहहरू बफर क्षेत्र र संरक्षण क्षेत्रभित्र गठन भएका छन्, जसले करिब २२५०.०८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफललाई आवृत गर्छ। त्यसबाहेक, ४८ वटा बफर झोपा लिजहोल्ड बन्लार्इ मार्फत ५.४८ वर्ग किलोमिटर बन क्षेत्रको व्यवस्थापन भइरहेको छ। आर्थिक सर्वेक्षणले यो पनि उल्लेख गरेको छ कि विगतको फेब्रुअरी-मार्चसम्म, २३,१६२ सामुदायिक बन प्रयोगकर्ता समूहहरू मार्फत २५,०९८.२५ वर्ग किलोमिटर बन क्षेत्रको व्यवस्थापन गरिएको छ। यसैगरी, ३३ वटा सहकारी बन प्रयोगकर्ता समूहहरू मार्फत ४४३.८४ वर्ग किलोमिटर बन क्षेत्रमाथि गहन बन व्यवस्थापन सञ्चालन भइरहेको छ।